Làng hương Phia Thắp
Điểm tham quanCó mã QR tại chỗVăn hóa 24/11
4.7(41)

Làng hương Phia Thắp

Phja Thắp, Xã Quảng Uyên, Cao Bằng, Xã Quảng Uyên, Tỉnh Cao Bằng

Hoạt động sắp tới

Nếu bạn quan tâm đến Làng hương Phia Thắp, đừng bỏ lỡ các hoạt động sắp tới dưới đây để hiểu thêm về địa điểm này.

  • Tháng 1123
    Còn 3 ngày23/11 – 24/11/2026

    Không gian văn hóa nghề làm hương của người Nùng An

    Tìm hiểu cách người Nùng An giữ nghề làm hương truyền thống, sợi dây tâm linh gắn với tổ tiên.

    Tổ chức tại: Xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên

Nghe giới thiệu địa điểm

0:000:00

Giới thiệu điểm đến

Hương Phja Thắp vốn được biết đến bởi quy trình sản xuất thuần tự nhiên, nguyên liệu là những loại cây: bầu hắt, cây gạo, cây mai. Quy trình làm hương bắt đầu từ việc lấy lá cây bầu hắt (theo cách gọi của người dân tộc Tày) - loại lá rừng đóng vai trò như keo tự nhiên để liên kết các nguyên liệu khác. Sau khi thu hoạch từ rừng tự nhiên, lá cây được phơi ngoài nắng trong khoảng thời gian nhất định sau đó được đưa vào máy để nghiền. Đây là công đoạn duy nhất được cơ giới hóa trong quá trình sản xuất hương, cùng với việc nghiền mùn cưa.

Cũng ở giai đoạn chuẩn bị, đối với chân hương được lấy từ cây mai cắt khúc, mỗi khúc dài khoảng 40 cm sau đó chẻ nhỏ thành que hương tiêu chuẩn. Hoàn tất các công đoạn chuẩn bị, người nghệ nhân sẽ nhúng que hương qua nước và lăn qua bột bầu hắt đã được nghiền nát, thao tác này sẽ được thực hiện lặp lại 4 lần. Công đoạn này yêu cầu người làm phải đều tay để tạo ra được cây hương đều và đẹp. Hương sau khi được lăn xong sẽ phơi nắng nhiều giờ và để hoàn thiện thì que hương sẽ được lăn qua bột cây khảo để tạo màu vàng và hương thơm, đây chính là bí quyết tạo nên hương thơm độc đáo và riêng biệt cho từng que hương.

 Với tình yêu dành cho người làm hương, người dân nơi đây quan niệm khói hương là sợi dây gắn kết tinh thần đồng thời nó cũng thể hiện sự ngưỡng vọng và biết ơn của người còn sống đối với tổ tiên khi đã về với đá núi. Cô Hoàng Thị Bày, một hộ làm hương ở làng Phja Thắp cho biết: Vì nghề làm hương là một nghề truyền thống nên việc gia đình cô nói riêng cũng như bà con dân tộc Nùng An trong xóm nói chung tiếp tục theo nghiệp này giống như đang tiếp bước hành trình mà ông cha để lại, cô cảm thấy vinh dự khi là một phần của việc bảo tồn và duy trì nét văn hóa của làng. Song việc làm hương cũng không tránh khỏi khó khăn khi thiếu nguyên liệu. Thông thường, sau một đợt thu hoạch lá, cây bầu hắt sẽ bị chặt đi và phải đợi từ 2 đến 3 năm mới có lại, ảnh hưởng tiến độ làm việc và số lượng sản phẩm. Ngoài ra việc đảm bảo độ khô của que hương rất quan trọng. Với những đợt mưa nhiều, hương không được phơi đủ thời gian nắng (từ 30 phút đến 1 tiếng mỗi ngày) không bán được vì chất lượng kém.

Do được làm hoàn toàn thủ công, đòi hỏi sự chăm chút tỉ mẩn cao và chịu sự cạnh tranh từ các loại hương công nghiệp xuất hiện trên thị trường nên có những thời điểm, nghề làm hương Phja Thắp đứng trước nguy cơ dần mai một.

Trước thực tế này, để giữ gìn và quảng bá những nét văn hóa độc đáo của địa phương, từ năm 2016, Phja Thắp được lựa chọn là một trong 7 thôn bản của tỉnh được đầu tư làm du lịch cộng đồng, trên cơ sở khai thác tài nguyên văn hóa của các dân tộc và được UBND tỉnh công nhận làng nghề vào năm 2021. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Nùng An dưới chân núi Phà Hùng mà còn giúp bà con thoát nghèo bền vững.

Hiện nay, xóm Phja Thắp có 51 hộ sinh sống, trong đó có 49 hộ duy trì làm nghề hương. Nghề này giúp cải thiện đời sống kinh tế nâng cao thu nhập của người dân địa phương, với mức thu nhập đạt 58,3 triệu đồng/người/năm. Hương Phja Thắp có từ lâu và được bán được quanh năm nhưng bán chạy nhất là thời điểm Tết Nguyên Đán, tháng 3 âm lịch (tết Thanh Minh) và rằm tháng 7 âm lịch hàng năm. Với chất lượng tốt, hương Phja Thắp được bán khắp địa phương trong tỉnh, thị trường tiêu thụ nhiều nhất là huyện Trùng Khánh và Quảng Hòa.

Làng nghề làm hương truyền thống của người Nùng An đang góp phần bảo tồn những nét văn hóa tâm linh đẹp đẽ của dân tộc đồng thời cũng góp phần bảo vệ môi trường khi sử dụng 100% nguyên liệu sản xuất từ tự nhiên có sẵn ở địa phương. Và đây cũng là nội dung trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia về chấn hưng phát triển văn hóa, xây dựng con người Việt Nam giai đoạn 2025 - 2035, đó là bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc.

Nghe câu chuyện

1 phần
  1. Phần 1

    Theo mùi hương về Phia Thắp

    Có những miền đất… người ta nhớ bằng một cảnh đẹp. Có những miền đất… người ta nhớ bằng một thanh âm. Còn có một miền đất… chỉ cần một làn hương thoảng qua, người ta đã muốn tìm về. Giữa núi rừng Cao Bằng, có một ngôi làng mà mùi hương đã trở thành một phần của đời sống. Phia Thắp - nơi những nén hương nhỏ bé được làm nên từ đất trời, đôi bàn tay và ký ức của người Nùng An. Một nén hương ở Phia Thắp bắt đầu từ những điều rất giản dị. Một chút cây rừng. Một chút đất trời. Một chút nắng. Và quan trọng nhất… là kinh nghiệm được truyền từ bàn tay này sang bàn tay khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác. Có những nghề nhìn qua tưởng rất đơn giản. Nhưng để làm nên một sản phẩm có hồn, đôi bàn tay phải học cách kiên nhẫn. Người Phia Thắp đã làm điều ấy suốt bao đời – lặng lẽ, bền bỉ và đầy tự hào. Ở Phia Thắp, nghề không nằm trong một xưởng sản xuất. Nghề ở ngoài sân. Nghề bên hiên nhà. Nghề trong câu chuyện của ông bà và trong đôi tay của những người trẻ hôm nay. Bởi vậy, làng nghề không chỉ tạo ra sản phẩm. Làng nghề tạo ra… một cách sống. Và rồi, Phia Thắp mở cánh cửa của mình cho những người ở xa. Nhưng du khách đến đây không chỉ để đứng nhìn. Ở đây, bạn có thể… tự tay làm một nén hương. Có thể lần đầu bạn sẽ làm chưa thật đều. Có thể đôi tay sẽ lấm bột. Nhưng chính những điều nhỏ bé ấy lại khiến chuyến đi trở nên đáng nhớ. Hãy thử một ngày sống như người Phia Thắp. Đi trong con đường làng. Ngồi bên hiên nhà. Nghe một câu chuyện cũ. Và nhìn một nghề truyền thống đang sống trong nhịp sống hôm nay. Điều quý giá nhất ở một làng nghề… đôi khi không nằm trên kệ hàng. Đó là câu chuyện của người làm ra nó. Nếu một ngày là chưa đủ… hãy ở lại một đêm. Những ngôi nhà truyền thống ở Phia Thắp hôm nay không chỉ mở cửa đón khách. Chúng mở ra một cách rất khác để du khách hiểu về văn hóa bản địa. Một bữa cơm quê. Một chén trà nóng. Một câu chuyện bên bếp lửa. Những điều tưởng như bình thường… đôi khi lại trở thành ký ức đẹp nhất của một chuyến đi. Khi màn đêm buông xuống, Phia Thắp lại kể câu chuyện của mình bằng một ngôn ngữ khác – bằng tiếng cười, bằng âm nhạc, bằng những câu chuyện bên bếp lửa. Và trước khi rời đi, bạn có thể mang theo một bó hương. Nhưng thứ bạn mang về không chỉ là một sản phẩm. Đó là mùi của núi rừng. Là câu chuyện của một ngôi làng. Là dấu ấn của những con người đã dành cả cuộc đời để gìn giữ nghề. Và biết đâu, sau chuyến đi này… bạn sẽ trở thành một người kể chuyện mới của Phia Thắp. Kể cho bạn bè về một ngôi làng giữa núi rừng Cao Bằng. Kể về những con người mộc mạc. Và kể về một mùi hương… không dễ quên. Du lịch đã mang đến cho nghề truyền thống một cơ hội mới. Để một sản phẩm từ làng nghề đi xa hơn. Để người dân có thêm sinh kế ngay trên quê hương mình. Và để văn hóa không chỉ được lưu giữ… mà được sống, được trải nghiệm và được lan tỏa. Sau một chuyến đi, điều ở lại đôi khi không phải là những gì ta đã nhìn thấy. Mà là cảm giác ta đã từng thuộc về một nơi nào đó… dù chỉ trong một ngày. Từ một nén hương nhỏ bé, Phia Thắp đang mở ra một hành trình lớn hơn. Hành trình đưa văn hóa Nùng An đến gần hơn với du khách. Đưa những giá trị bản địa bước ra khỏi ngôi làng. Và đưa du khách… đến gần hơn với một Cao Bằng chân thật, nguyên bản và giàu bản sắc. Có những chuyến đi để ngắm nhìn. Có những chuyến đi để khám phá. Và có những chuyến đi… để cảm nhận. Hãy đến Phia Thắp. Tự tay làm một nén hương. Ở lại một đêm. Ăn một bữa cơm bản. Nghe một câu chuyện. Và để mùi hương dẫn bạn đi sâu hơn vào văn hóa Cao Bằng. PHIA THẮP – ĐƯA HƯƠNG THƠM BAY XA. Một làng nghề – Một trải nghiệm – Một câu chuyện văn hóa Cao Bằng.

Xem 360°

Điểm gần đây