Làng rèn Phúc Sen
Điểm tham quanCó mã QR tại chỗ
4.3(119)

Làng rèn Phúc Sen

MCM5+9FH, QL3, Xã Quảng Uyên, Tỉnh Cao Bằng

Giới thiệu điểm đến

Phúc Sen phát huy nghề rèn truyền thống - Báo Cao Bằng điện tử

Làng rèn Phúc Sen là vùng đất của đồng bào Nùng An, cách trung tâm Cao Bằng khoảng 30 km. Nơi đây trước thuộc xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên, sau là huyện Quảng Hòa. Nghề rèn ở Phúc Sen đã có hơn 300 năm. Năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận “Nghề rèn của người Nùng An” là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thuở đầu, làng chỉ rèn nông cụ và đồ dùng sinh hoạt. Ngày nay, sản phẩm đa dạng hơn, gồm cả đồ trang trí và trưng bày. Dao Phúc Sen có mặt ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, Hà Nội và các huyện biên giới của tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc). Dao Phúc Sen không bóng bẩy nhưng nổi tiếng sắc và bền, giá cao gấp nhiều lần hàng cùng loại mà vẫn làm ra bao nhiêu bán hết bấy nhiêu. Toàn xã có khoảng 160 lò rèn, tạo việc làm cho hơn 300 lao động.

Khám phá làng rèn Phúc Sen nổi tiếng bậc nhất Cao Bằng

Người Nùng An có bí quyết riêng để làm nên một con dao tốt. Nguyên liệu là thép từ nhíp ô tô cũ. Lò nung đắp bằng đá, đốt bằng than củi gỗ cứng như gỗ nghiến để giữ nhiệt. Khâu tôi thép chỉ nhúng nước một, hai giây, và người thợ nhìn màu ánh thép để biết độ già non. Đây là kỹ thuật gia truyền, chỉ truyền cho con trai. Đến Phúc Sen, du khách được xem những lò rèn đỏ lửa và tiếng búa vang khắp bản, tự tay thử làm nghề và mua dao làm quà.

Phúc Sen nỗ lực chuyển đổi số để phát triển làng nghề - Báo Cao Bằng điện tửLàng rèn Phúc SenNơi được mệnh danh là "xưởng rèn thủ công" lớn nhất miền Bắc ở Cao Bằng | Báo Dân trí

Nghe câu chuyện

3 phần
  1. Phần 1

    Nghề xưa vẫn đỏ lửa

    Ở Phúc Sen, những lò rèn vẫn đỏ lửa mỗi ngày, tiếng đe búa vẫn vang lên giữa nhịp sống thường nhật. Nghề rèn truyền thống của người Nùng An cứ thế được gìn giữ, tiếp nối qua nhiều thế hệ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân nơi đây. Với lịch sử khoảng 500 năm tồn tại và phát triển, nghề rèn gắn bó mật thiết với sinh hoạt và lao động sản xuất của người Nùng An ở Phúc Sen. Từ những lò rèn trong các xóm làng, những con dao, nông cụ và nhiều vật dụng thiết yếu vẫn đều đặn ra đời. Đằng sau mỗi sản phẩm là kinh nghiệm được tích lũy qua năm tháng, là những bí quyết làm nghề được các gia đình truyền lại cho con cháu, từ cách canh lửa, xử lý sắt đến tạo hình và hoàn thiện sản phẩm. Qua bao thế hệ, nghề rèn được duy trì bằng đôi tay khéo léo, kinh nghiệm và sự gắn bó của những người thợ. Trong nhịp sống hôm nay, các lò rèn ở Phúc Sen vẫn giữ những kỹ thuật truyền thống, đồng thời tìm cách đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Năm 2019, nghề rèn truyền thống của người Nùng An ở Phúc Sen được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sự ghi nhận ấy là niềm tự hào của người dân địa phương, đồng thời khẳng định giá trị của một nghề thủ công đã bền bỉ tồn tại qua nhiều thế kỷ, được gìn giữ từ chính những gia đình ngày ngày nhóm lửa, làm nghề.

  2. Phần 2

    Trải nghiệm nghề rèn Phúc Sen

    Anh Lương Văn Lưu thường xuyên tham gia các hội chợ để giới thiệu nghề rèn Phúc Sen và sản phẩm của gia đình. Không chỉ đưa sản phẩm đến gần hơn với khách hàng, anh còn tạo cơ hội để du khách tìm hiểu về nghề ngay tại nơi những sản phẩm được làm ra. Đến thăm lò rèn, du khách có thể quan sát người thợ làm việc và trực tiếp tham gia một số công đoạn đơn giản. Bên cạnh lò rèn sử dụng sức điện để quạt gió, gia đình anh vẫn duy trì một lò rèn truyền thống với ống bễ bằng gỗ kéo tay, giúp du khách hình dung rõ hơn cách làm nghề xưa. Một ý tưởng riêng của anh Lưu là chuẩn bị những con dấu chữ cái để du khách ghép thành tên mình rồi tự tay đóng lên sản phẩm. Trong nghề rèn, mỗi lò thường có một con dấu riêng để đánh dấu sản phẩm. Từ cách làm quen thuộc ấy, anh nghĩ đến việc để khách tham quan cũng có thể tạo dấu ấn của riêng mình trên món đồ. Nhiều du khách nước ngoài đặc biệt thích thú với hoạt động này. Họ không chỉ đứng xem người thợ làm việc mà còn được trực tiếp tham gia trải nghiệm một công đoạn, tự tay tạo nên dấu ấn riêng trên sản phẩm của làng nghề. Trải nghiệm giản dị ấy mang đến cho du khách một kỷ niệm đáng nhớ khi đến Phúc Sen. Qua những thao tác tại lò rèn, du khách có thể hiểu thêm về công việc của người thợ, những công cụ gắn bó với nghề và quá trình tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh. Lò rèn vì thế không chỉ là nơi sản xuất, mà còn trở thành không gian để nghề truyền thống được giới thiệu một cách chân thực, gần gũi qua chính công việc thường ngày của người làm nghề.

  3. Phần 3

    Lửa nghề trong đời sống hôm nay

    Từ những lò rèn truyền thống đến việc cải tiến một số công đoạn sản xuất, từ các hội chợ giới thiệu sản phẩm đến hoạt động trải nghiệm dành cho du khách, nghề rèn Phúc Sen đang được duy trì bằng những cách làm thiết thực. Trong đó có sự chủ động của những người thợ như anh Lương Văn Lưu, những người vừa gắn bó với nghề truyền thống, vừa tìm hướng đi phù hợp để nghề tiếp tục phát triển, gắn với sinh kế của người dân. Giá trị của nghề rèn Phúc Sen không chỉ nằm ở lịch sử 500 năm hay việc được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Giá trị ấy còn hiện diện trong kinh nghiệm của người thợ, trong những sản phẩm được làm ra mỗi ngày và trong cách các gia đình tiếp tục truyền nghề cho thế hệ sau. Khi nghề vẫn tạo sinh kế, lò rèn vẫn đỏ lửa và sản phẩm vẫn có chỗ đứng trong đời sống, di sản cũng có thêm điều kiện để được gìn giữ và phát huy. Lửa vẫn đỏ trong những lò rèn Phúc Sen, tiếng đe búa vẫn vang lên giữa nhịp sống thường ngày. Bằng đôi tay, kinh nghiệm và tình yêu nghề của những người thợ, nghề rèn truyền thống của người Nùng An vẫn đang được tiếp nối, để ngọn lửa nghề tiếp tục cháy trong đời sống hôm nay.

Điểm gần đây